Pauzes bij beeldschermwerk

Als leidinggevenden of werknemers langdurig beeldschermwerk verrichten, is afwisseling met andere werkzaamheden of geregeld pauzeren nodig. Bij veel beeldschermwerk is er geen afwisseling mogelijk en is het nemen van pauzes de enige mogelijkheid. Afhankelijk van de intensiteit van het beeldschermwerk zijn verschillende verhoudingen nodig tussen de hoeveelheid beeldschermwerk en de omvang van de pauzes. De wettelijke eisen op dit terrein zijn nadrukkelijk bedoeld als minima. Luisteren naar het eigen lichaam en de signalen die het afgeeft is daarom minstens zo belangrijk om gezond te kunnen werken als het precies volgen van de wettelijke regels. Pauzesoftware kan helpen om voldoende pauzes te nemen en werknemers onderbouwde feedback te geven over hun beeldschermgedrag.

Plus en min

+
Bij goed geplande pauzes zijn de productiviteit en de kwaliteit van het werk hoger, terwijl de werkduur gelijk blijft. Werknemers maken minder fouten en de werksnelheid blijft hoog.
 

Tijdens pauzemomenten nemen werknemers andere houding aan, waardoor spieren ontspannen. Dit verbetert de doorbloeding van nek, schouders en armen en verkleint de kans op RSI/CANS.

 

Is pauzesoftware nodig, dan zijn hier kosten aan verbonden.

 

Meer kleine pauzes nemen heeft positieve gevolgen voor de concentratie en de efficiëntie van werknemers.

 

Anders omgaan met pauzes vraagt om gedragsverandering en kost dus moeite.

Wettelijke eisen

Beeldschermwerk wordt op gezette tijden afgewisseld door andersoortig werk of een pauze. Het is verstandig goed naar het eigen lichaam te luisteren en eerder te onderbreken als het lichaam signalen afgeeft dat dit beter is.

Verder is er volgens de arbeidstijdenwet na 5,5 uur altijd 30 minuten pauze.

In overleg met de ondernemingsraad kunnen de volgende afwijkingen hierop worden afgesproken:

  • na 5,5 uur 30 minuten pauze eventueel op te splitsen in 2 x 15 minuten;
  • na 10 uur werk 45 minuten pauze, eventueel op te splitsen in 3 x 15 minuten.

Aanbevelingen

De intensiteit van beeldschermwerk kan sterk uiteenlopen. Dit soort werk is intensiever naarmate het werktempo hoger ligt en/of de variatie met andere werkzaamheden geringer is. Een voorbeeld is gegevensinvoer: dergelijke werkzaamheden vereisen een hoog tempo en bieden weinig variatie als een werknemer steeds soortgelijke gegevens moet verwerken.

De volgende werk-/rustschema’s zijn, afhankelijk van de intensiteit van het beeldschermwerk, mogelijk:

  • 5 minuten rust op elk half uur werk;
  • 5 minuten rust op elk uur werk;
  • 10 minuten rust op elk uur werk;
  • 10 minuten rust op elke twee uur werk;
  • 15 minuten rust op elke twee uur werk.

Tips

Bij overwerk is het extra belangrijk, maar ook extra lastig om voldoende pauzes te nemen: het werk moet immers wel af. Juist bij overwerk en een hoge werkdruk leidt het nemen van pauzes tot een lagere kans op RSI/CANS en minder fouten in het werk.

Voor werknemers

  • Breng aanbevelingen over de pauzes in tijdens het werkoverleg.
  • Varieer beeldschermwerk zoveel mogelijk met bewegen.
  • Gebruik pauzesoftware als je klachten hebt en van jezelf weet dat je (te) vaak vergeet om pauzes te nemen. De software herinnert je eraan om voldoende en op de juiste momenten te pauzeren.
  • Neem zoveel mogelijk beweging tijdens de pauze, bijvoorbeeld even (trap)lopen, stretchen et cetera: benut de lunchpauze voor een wandeling buiten.
  • Neem micropauzes. Dit zijn pauzes van minder dan 30 seconden op de werkplek, waarbij de doorbloeding zich kan herstellen. Eenvoudige oefeningen zoals het ronddraaien van de schouders, zwaaien met de armen of uitrekken bevorderen de doorbloeding.
  • Neem lichaamssignalen serieus en neem pauze als het lichaam ‘protesteert’.
  • Ook bij thuis werken (in het kader van Het Nieuwe Werken) is het belangrijk voldoende pauzes te nemen. Daar ben je zelf voor verantwoordelijk, want een leidinggevende kan niet met je meekijken.

Voor teams en leidinggevenden

  • Bespreek de werking en eventuele aanpassing van het gewenste pauzeregime met de werknemers op het werkoverleg.
  • Schaf pauzesoftware aan, zeker voor medewerkers die uit zichzelf geen korte pauzes nemen en/of klachten aan armen/nek en schouder hebben. Leveranciers van pauzesoftware zijn Workrave (gratis), ctrl-work en macBream (Apple). Een goed alternatief is om pauzesoftware alleen in te zetten voor werknemers die erom vragen of zich door klachten genoodzaakt zien om er gebruik van te maken. Lees meer over het gebruik van apps en software voor gezond werken.
  • Licht medewerkers voor dat ze bij thuis werken (bij Het Nieuwe Werken) zelf verantwoordelijk zijn voor het nemen van de pauzes.
  • Geef het goede voorbeeld door als leidinggevende bij beeldschermwerk ook te pauzeren.
  • Besef dat voldoende pauzes nemen en/of gebruik van pauzesoftware gebruiken neerkomt op gedragsverandering. Denk daarbij ook aan deze speerpunten.
  • Biedt mogelijkheden aan om hulpmiddelen in te zetten, zoals pauzesoftware.

Extra info

Uitvoerige informatie over gezond beeldschermwerk is te vinden in het arbokennisdossier RSI en computerwerk.

Informatie over de Arbeidstijdenwet is te vinden op de website van de inspectie SZW en in het kennisdossier Werk en rusttijden.